"مآل اعمال "
بشارت موت و حالت روح در عوالم اخری
حضرت بهاءاللّه ميفرمايند :
١- " يَا ابْنَ الْوُجُوْدِ حَاسِبْ نَفْسَکَ فِي کُلَّ يَوْمٍ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُحَاسَبَ لِاَنَّ الْمَوْتَ يَأتِيْکَ بَغْتَةً وَ تَقُوْمُ عَلَی الْحِسَابَ فِي نَفْسِکَ ".
(ق ٣١ کلمات مکنونه )
٢- " يَاابْنَ الْعَمَاءِ جَعَلْتُ لَکَ الْمَوْتَ بِشَارَةً کَيْفَ تَحْزَنُ مِنْهُ وَ جَعَلْتُ النُّوْرَ لَکَ ضِيِاءً کَيْفَ تَحْتَجِبُ عَنْهُ ".
(ق ٣٢ کلمات مکنونه )
٣- " قَدْ جَعَلَ اللّهُ الْمَوْتَ بَابَاً لِفَضْلَهِ وَلَکِنَّ النَّاسَ اَکْثَرَهُمْ لَايَعْلَمُوْنَ "
(ص ٢٣١ج ٥ آثار قلم اعلی )
٤-" الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي جَعَلَ الْمَوْتَ بَابَاً لِلِقَائِهِ وَ سِبَباً لِوِصَالِهِ وَ عِلَّةً لِحَيَاتِهِ وَبِهِ اَظْهَرَاَسْرَارَ کِتَابِهِ وَمَاکَانَ مَخْزُوْنَاًفِي عِلْمِهِ ".
(ص ٢٦٨ ج ١ امرو خلق )
٥- " اِنَّ الْمَوْتَ بَابٌمِنْ اَبْوَابِ رَحْمَةِ رَبِّکَ بِهِ يَظْهَرُ مَا هُوَالْمَسْتُوْرُ عَنِ الْاَبْصَارِوَمَا الْمَوْتُ اِلَّا صُعُوْدُ الرُّوْحِ مِنْ مَقَامِهِ الْاَدْنَی اِلَی الْمَقَامِ الْاَعْلَی وَبِهِ يَبْسُطُ بَسَاطُ النَّشَاطِ وَ يَظْهَرُ حُکْمُ الْاِنْبِسَاطِ .... لَعَمْرِي اِنَّ الْمُؤْمِنَ بَعْدَ صُعُوْدِهِ يَرَی نَفْسَهُ فِي رَاحَةٍ اَبَدِيَّةٍ وَ فَرَاغَةٍ سَرْمَدِيَّةٍ اِنَّ اللّهِ هُوَالتَّوَّابُ الْکَرِيْمُ وَ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ " .
(ص ٦-٩٥ ج٨ مائدهآسمانی ط ١٢١ )
٦- " وَاَمَّا مَا سَألْتَ عَنِ الرُّوْحِ وَبَقَائِهِ بَعْدَ صُعُوْدِهِ فَاْعَلَمْ اِنَّهُ يَصْعَدُ حِيْنَ ارْتِقَائِهِ اِلَی اَنْ يَحْضُرَ بَيْنَ يَدَی اللّهِ فِي هَيْکَلٍ لَاتُغَيِّرُهُ الْقُرُوْنَ وَ الْاَعْصَارُ وَلَا حَوَادِثُ الْعَالَمِ وَمَا يَظْهَرُ فَيْهِ وَيَکُوْنُ بَاقِياً بِدَوَامِ مَلَکُوْتِ اللّهِ وَسُلْطَانِهِ وَ جَبَرُوْتِهِ وَ اقْتِدَارِهِ وَمِنْهُ تَظْهَرُ آثَارُاللّهِ وَ صِفَاتُهُ وَعِنَايَةُ اللّهِ وَالْطَافُهُ . اِنَّ الْقَلَمَ لَايَقْدِرُ اَنْ يَتَحَرَّکَ عَلَی ذِکْرِ هَذَا الْمَقَامِ وَ عِلُوِّهِ وَسُمُوِّهِ عَلَی مَاهُوَ عَلَيْهِ وَ تَدْخِلُهُ يَدُ الْفَضْلِ اِلَی مَقَامٍ لَا يُعْرَفُ بَالْبَيَانِ وَ لَا يُذْکَرُ بِمَا فِي الْاِمْکَانِ . طُوْبَی لِرُوْحٍ خَرَجَ مِنَ الْبَدَنِ مُقَدَّساً عَنْ شُبُهَاتِ الْاُمَمِ اِنَّهُ يَتَحَرَّکَ فِي هَوَاءِ اِرَادَةِ رَبِّهِ وَ يَدْخُلُ فِي الْجَنَّةِ الْعُلْيَاءِ وَ تَطُوْفُهُ طَلَعَاتُ الْفِرْدَوْسِ الْاَعْلَی وَ يُعَاشِرُ اَنْبِيَاءَاللّهِ وَاَوْلِيائَهُ وَ يَتَکَلَّمُ مَعَهُمْ وَيَقُصُّ عَلَيْهُمْ مَا وَرَدَ عَلَيْهِ فِي سَبِيْلِ اللّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ . لَوْ يَطَّلِعُ اَحَدٌ عَلَی مَا قُدِّرَ لَهُ فِي عَوَالِمِ اللّهِ رَبِّ الْعَرْشِ وَالثَّرَی لَيَشْتَعِلُ فِي الْحِيْنِ شَوْقَاً لِذَاکَ الْمَقَامِ الْاَمْنَعِ الْاَرْفَعِ الْاَقْدَسَ الْاَبْهَی ".
(ص ١٠٥ منتخباتی از آثار حضرت بهاءالله )
٧- " اِنَّ الَّذِي آمَنَ بِاللّهِ فِي هَذَا الْظُّهُوْرِ الْاَعْظَمِ لَا يُفْقِدُهُ الْمَوْتُ لَعَمْرُاللّهِ اِنَّهُ حَيٌّ بَاقٍ فِي مَلَکُوْتِ اللّهِ الْعَزِيْزِ الْمَنِيْعِ . طُوْبَی لِمَنْ صَعَدَ اِلَی اللّهِ وَ وَجَدَ مِنْهُ الْمَلَاءُ الْاَعْلَی عَرْفَ هَذَا الْقَمِيْصِ الَّذِي بِهِ تَضَوّعَ عَرْفُ اللّهِ بَيْنَ الْعَالَمِيْنَ ".
( ص ٢١ ج ٨ مائده آسمانی ط ١٢١ بديع )
٨- " وَاَمَّا الْجَنَّةُ حَقٌّ لَا رَيْبَ فِيْهِ وَ هِيَ الْيَوْمِ فِي هَذَا الْعَالَمِ حُبِّي وَ رِضَائِي وَمَنْ فَازَ بِهِ لَيَنْصُرُهُ اللّهُ فِي الدُّنْيَا وَ بَعْدَ الْمَوْتِ يُدْخِلُهُ فِي جَنَّةٍ اَرْضُهَا کَاَرْضِ السَّمواتِ وَ الْاَرْضِ وَ يَخْدِمُنَّهُ (*) حُوْرِيَّاتُ الْعِزَّةِ وَالتَّقْدِيْسِ فِي کُلِّ بُکُوْرٍ وَ اَصِيْلٍ وَ يَسْتَشْرِقُ عَلَيْهِ فِي کُلِّ حِيْنٍ شَمْسُ جَمَالِ رَبِّهِ وَ يَسْتَضِيْءُ مِنْهَا عَلَی شَأنٍ لَنْ يَقْدِرُ اَحَدٌ اَنْ يَنْظُرَ اِلَيْهِ کَذَلِکَ کَانَ الْاَمْرُ وَلَکِنَّ النَّاسَ هُمْ فِي حِجَابٍ عَظِيْمٍ ".
(لوح وفا – ص ٤١٤ ج ٤ آثار قلم اعلی و ص ٨ - ١١٧ مجموعه ای از الواح جمال اقدس ابهی –
(*)ولی اگر در نسخه اصل نون مشدّد نباشد يَخْدِمْنَهُ صحيح است ).
٩- " نفوسی که موفّق شده اند برضی اللّه و امره ، بعد از خروجِ ارواح از جساد به اجر اعمال در دار اخری فائز خواهند شد چه که آنچه در اين دنيا مشهود است استعداد زياده از اين در او موجود نه اگر چه کلّ عوالم الهی طائف حول اين عالَم بوده و خواهد بود ولکن در هر عالَمی از برای هرنفسی امری مقدّر و مقرّر...."
(ص ٢٠-١٩ ج ٤ مائده آسمانی ط ١٢٩)
١٠- " اهل بها که در سفينه الهيّه ساکنند کلّ از احوال يکديگر مطّلع و باهم مأنوس و مصاحب و معاشر. اين مقام منوط بايقان و اعمال نفوس است . نفوسيکه در يک درجه واقفند مطلعند از کمّيّات و کيفيّات و درائج و مقامات يکديگر و نفوسی که در تحت اين نفوس واقعند کما هو حقّه بر مراتب و مقامات نفوس عاليه از خود اطّلاع نيابند لِکُلٍ نَصِيْبٌ عِنْدَ رَبِّکَ طُوْبَی لِنَفْسٍ تَوَجَّهَ اِلَی اللّهِ وَ اسْتَقَامَ فِي حُبِّهِ اِلَی اَنْ طَارَ رُوْحُهُ اِلَی اللّهِ الْمَلِکَ الْمُقْتَدِرِ الْغَفُوْرِ الرَّحِيْمِ و امّا ارواح کفّار لَعَمْرِي حِيْنَ الْاِخْتِصَارِ يَعْرِفُوْنَ مَا فَاتَ عَنْهُمْ وَ يَنُوْحُوْنَ وَ يَتَضَرِّعُوْنَ وَ کَذَلِکَ بَعْدَ خُرُوْجِ اَرْوَاحِهِمْ مِنْ اَبْدَانِهِمْ . اين بسی معلوم و واضح است که کلّ بعد از موت مطّلع به افعال و اعمال خود خواهند شد. قسم بآفتاب افق اقتدار که اهل حقّ را در آن حين فرحی دست دهد که ذکر آن ممکن نه و همچنين اصحاب ضلال را خوف و اضطراب و وحشتی رو نمايد که فوق آن متصوّر نه . نيکوست حال نْسيکه رحيق لطيف باقی ايمان را از يد عنايت و الطاف مالک اديان گرفت و آشاميد".
(ص ٤-١١٣ منتخباتی از آثا رحضرت بهاءاللّه )
١١- " مؤمن در رفرف امتناع قرب و سدره ارتفاع قدس ، حيّ است بحيات ابديّه باقيّه موت او را اخذ نمی کند. بر امورات خود ناظر است و مطّلع است بر اهل خود ، اگر مشاهده خير ننمايد در منتسبين بخود البتّه در ملاء اعلی لسان شکايت گشايد و البتّه هم آن شکايت تأثير نمايد و به اهلش راجع شود "
(ص ١٨٨ج ٨ مائده آسمانی ١٢١)
١٢- " اگر مراتب موحّدين و مخلصين و موقنين اقلّ از سمّ اِبره بر اهل عالم ظاهر شود کلّ موت را بر حيات ترجيح دهند و قصد رفيق اعلی نمايند. سبحان اللّه موت در حبّش علّت حيات ابدی و بقاء سرمدی گردد . در زحمت موت راحت ها مقدّر و در عذابش نعيم باقی مستور هَنِيْئاً لِمَنْ فَازَبِرَاحَةٍ لَاتُبَدِّلُهُ الْقُرُوْنُ وَ لَا تُغَيِّرُهُ الْاَعْصَارَ. موقنين را اين نقل مکان سبب ورود در جنّت علياست و علّت حصول نعمائی که غير از حقّ قادر بر احصاء آن نبوده و نيست ولکن حُکم محکم الهی و قضای مبرم ربّانی از برای اشرار نار است و از برای ابرار نور . اگر جميع عالَم قلم شود و افلاک و ارض لوح و بحور عالَم مداد از شرح مقام موحّدين و نعماء مقدّره مخصوص ايشان برنيايد جَلَّ جَلَالُهُ و عَظَمَتْ نَعْمَاءُهُ ".
(ص ١٦ رساله بقای ارواح )
١٣- " انبياء و مرسلين عرفان اين مقام را ستر نموده اند لاجل حفظ عالَم . فی الحقيقه اگر نفْسی در آنچه از قلم اعلی در اين مقامات جاری شده تفکّر نمايد بيقين مبين ميداند که مَشْعَر ادراک آن عالِم در اين عالم گذاره نشده تا ادراک نمايد و بر حقيقت عارف شود ولکن اينقدر ذکر ميشود که ارواح مجرّده که حين ارتقاء منقطعاً عَنِ الْعَالَمِ وَ مُطَهَّرً مِنْ شُبُهَاتِ الْاُمَمِ عروج نمايند لَعَمْرُاللّه انوار و تجليّات آن ارواح سبب و علّت ظهورات علوم و حِکَم و صنايع و مايه بقای آفرينش است . فنا آنرا اخد ننمايد و شعور و ادراک و قدرت و قوّت او خارج از احصای عقول و ادراک است .انوار آن ارواح مربّی عالَم و امم است اگر اين مقام بِاَسْره کشف شود جميع ارواح قصد صعود نمايند و عالم منقلب مشاهده گردد".
( نقل از صفحه ٢٠ ج ٤ مائده آسمانی امّا در ص ١٨٩ ج ٨ مائده آسمانی و در ص ٢٧٧ ج ١ امر و خلق و در ص ٧ رساله بقای ارواح نيز درج شده است )
١٤- " ارواح مستقيمه مجرّده که مقدّس از شؤونات ارض اند مربّی عالَم بوده و هستند . لَعَمْرُاللّه بعد از صعود مهيمن و محيط اند لَم يَزَل و لَا يَزَال اين مقام مستور بوده و بخاتَم حفظ الهی مختوم و در خزانه عصمت محفوظ . ارواح مقدّسه مجرّده که از اين عالَم به نور انقطاع صعود نمايند سبب بزرگ اند از برای تربيت عالَم و ظهور صنايع و حِکَم "
(ص ٢٧٩ ج ١ امر وخلق )
١٥- " و اينکه سؤال نموديد روح بعد از خراب بدن بکجا راجع ميشود. اگر بحقّ منسوب است برفيق اعلی راجع . لَعَمْرُاللّه بمقامی راجع ميشود که جميع السُن و اقلام از ذکرش عاجز است . هر نفسی که در امراللّه ثابت و راسخ است بعد از صعود جميع عوالم از او کسب فيض مينمايند . اوست مايه ظهور عالَم و صنايع او و اشياء ظاهره در او بامر سلطان حقيقی و مربّی حقيقی . در خمير ملاحظه نمائيد که محتاجست به مايه و ارواح مجرّده مايه عالَمند تَفَکَّرْ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِيْنَ ".
(ص ١٠٨ منتخباتی از آثار حضرت بهاءاللّه )
١٦- " بعد از صعود روح به جنّاتِ لا عدل لها وهمچنين بنارِ لا شبه لها که ثمر اعمال مُقْبل و مُعرِض است خواهند رسيد ولکن نفْسی غير حقّ ادراک آن مقامات ننموده و نخواهد نمود و از برای مؤمن مقاماتی خلق شده فوق آنچه استماع شده از بدايع نعمتهای بی منتهای الهی که در جنّت های عزّ صمدانی مقدّر گشته و همچنين از برای مُعرِض فوق آنچه مسموع شده از عذابهای دائمه غير فانيه ".
(ص ٢٨٠ج ١ امر و خلق )
١٧- " يَا عَبْدَالْوَهَّابِ عَلَيْکَ بَهَائي اينکه سؤال از بقای روح نمودی اين مظلوم شهادت ميدهد بر بقای آن و اينکه سؤال از کيفيّت آن نمودی اِنَّهُ لَا يُوْصَفَ وَلَا يَنْبَغِي اَنْ يُذْکَرَ اِلَّا عَلَی قَدَرٍ مَعْلُوْمٍ . انبياء و مرسلين محض هدايت خلق بصراط مستقيمِ حقّ آمده اند و مقصود آنکه عباد تربيت شوند تا در حين صعود با کمال تقديس و تنزيه و انقطاع قصد رفيق اعلی نمايند. لَعَمْرُاللّه اشراقات آن ارواح سبب ترقيّات عالم و مقامات امم است ايشانند مايه وجود و علّت عظمی از برای ظهورات و صنايع عالَم . بِهِمْ تُمْطِرُ السَّحَابُ وَ تُنْبِتُ الْاَرْضُ هيچ شئ از اشياء بی سبب و علّت و مبداء موجود نه و سبب اعظم ارواح مجرّده بوده و خواهد بود و فرق اين عالَم باآن عالَم مثل فرق عالَم جنين و اين عالَم است باری بعد از صعود بين يدی اللّه حاضر ميشود به هيکلی که لايق بقا و لايق آنعالَم است ".
(ص ٦- ١٠٥ منتخباتی از آثار حضرت بهاءاللّه )
١٨- " ارواح مقدّسه که بکمال تقديس و انقطاع عروج مينمايند سبب و علّت ظهورات بديعه و بروزات منيعه بوده و هستند و اگر اين عبد بخواهد تأثيرات آن ارواح را در باطن و ظاهرِ عالَم ذکر نمايد مدّتها بايد مشغول تفصيل اين مقام شود. لَعَمْرُاللّه اگر چشمی باز شود و ادراک اين مقام نمايد البتّه بانفاق عالَم پردازد لَوْ يَکُوْنُ مِنْهُ چه رسد باين جانهای ضعيف نحيف بی قدر و اين مالهای فانيه غير باقيه .ولکن اليوم خدمت امر يعنی تبليغ آن مقدّم است بر کلّ چنانچه از الواح مبارکه مستفاد ميشود ".
(ص ٥-١٤٤ ج ٨ مائده آسمانی ط ١٢١ )
١٩- " فَوَ الَّذِي اَنْطَقَنِي بِمَا اَرَادَ که اسماء شما در ملکوت اعلی مشهور تر است از ذکر شما در نزد شما. گمان مکنيد که اين سخن وهم است يَا لَيْتَ اَنْتُمْ تَرْونَ مَا يَرَی رَبُّکُمْ الرَّحْمنُ مِنْ عُلُوِّ شَأنِکُمْ وَ عَظَمَةِ قَدْرِکُمْ وَ سُمُوِّ مَقَامِکُمْ . نَسْأَلُ اللّهِ بِاَنْ لَا تَمْنَعَکُمْ اَنْفُسُکُمْ وَ اَهْوَاءُکُمْ عَمَّا قُدِّرَ لَکُمْ ".
(ص ٢٣١ مجموعه الواح مبارکه حضرت بهاءاللّه )
٢٠- " اُذُنْ واعيه طاهره مقدّسه در جميع احيان از کلّ اشطار کلمه مبارکه اِنَّا لِلّهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُوْنِ اصغاء مينمايد . اسرارموت و رجوع مستور بوده و هست لَعَمْرُاللّه اگر ظاهر شود بعضی از خوف و حُزن هلاک شوند و بعضی بشأنی مسرور گردند که د رهر آنی از حقّ جَلَّ جَلَالُهُ موت را طلب نمايند . موت از برای موقنين بمثابه کأس حَيَوان است فرح بخشد و سرور آرد و زندگاهی پاينده عطا فرمايد مخصوص نفوسی که بثمره خلقت که عرفان حقّ جَلَّ جَلَاُلُهُ است فائز شده اند . اين مقام را بيانی ديگر و ذکری ديگر است . اَلْعِلْمُ عِنْدَاللّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ ".
(ص ٢٢٢ منتخباتی از آثار حضرت بهاءاللّه )
٢١- " قسم به حُزن جمال ذوالجلال که از برای مقبل مقامی مقدّر شده که اگر اقلّ مِنْ سَمّ اِبره از آن مقام بر اهل ارض ظاهر شود جميع از شوق هلاک شوند . اين است که در حيات ظاهره مقامات مؤمنين از خود مؤمنين مستور شده ".
(ص ١٦٠-١٥٩ ظهور عدل الهی )
٢٢- " در مقام اوّل و رتبه اولی بهشت رضای حقّ است .هر نفْسی برضای او فائز شد بآنچه که آمه و خامه از ذکرش عاجز است ".
(ص ٦٩ دريای دانش )
٢٣- " از برای هر نفسی موت مقدّر و مکتوب و چون وقت آن رسيد تأخير نشود و اين يک مرتبه واقع ميشود و البتّه اگر باسم دوست و ذکر دوست و در ره دوست واقع شود احسن و اکمل و ابدع و ابهی و احلی خواهد بود . آنکه از اين شربت نوشيده عرض اين عبد را بتمامه ادراک نمايد و مذاق جانش را شيرين يابد".
(ص ٢٣٨ ج ٧ آثار قلم اعلی )
٢٤- " يَا حِزْبَ اللّه بايد بشأنی مشاهده شويد که سطوت قوم و ظلم آن نفوس ظالمه شما را محزون ننمايد. يک تغيير از عقب موجو دو آنست امر محتوم الهی . هر نفْسی را اخذ نموده و مينمايد واگر اين تغيير که موتش ناميده اند لوجه اللّه واقع شود هيچ فضلی بآن نرسد و هيچ مقامی بآن برابری ننمايد ولکن در صورتی که روح در حين صعود از ماسوی اللّه فارغ و آزاد باشد ".
(ص ٢٩٠ ج ٦ آثار قلم اعلی )
٢٥- " کلّ بيقين ميدانند که موت ظاهره جميع را اخذ نمايد و مفرّی از برای احدی نبوده و نيست . در اين صورت اگر انسان بشهادت کبری فی سبيل اللّه مزروق شود البتّه بهتر و محبوب تر است از آنکه در فراش ، به مرض های متعدّده مختلفه منکره جان سپارد ".
(ص ١٣١ ج ٥ آثار قلم اعلی )
٢٦- " نيکو است حال نفسی که بحقّ راجع شد و برفيق اعلی صعود نمود مع حالتی که اهل ملاء اعلی استنشاق محبّت محبوب نمايند. از برای چنين نفسی نبايد محزون بود . نَشْهَدُ اِنَّهُ ارْتَقَی اِلَی الرَّفِيْقِ الْاَعْلَی وَ فَازَ بِاَنْوَارِ رَبِّهِ الْعَلِيِّ الْاَعْلَی ".
(ص ١٣٥ ج ٣ امرو خلق )
٢٧- " اينکه در مصيبات از قلم اعلی اظهار حزن ميشود مقصود از آن اظهار رحمت و شفقت است والّا هر نفسی به محبّةاللّه فائز شد و صعود نمود او به فرح اکبر فائز . قسم بسدره منتهی که در کلّ احيان ناطق و شاهد است اگر از فرحِ يک نفْس مستقيمه مرفوعه ، اهل ارض آگاه شوند بشطراللّه توجّه نمايند ".
(ص ١٣٣ ج ٣ امر و خلق )
٢٨- " يکی از فضلهای مخصوصه اين ظهور آنست که هر نفس که بمطلع امر اقبال نمود ابوين او اگر چه بظهور فائز نشده باشند پرتو آفتاب عنايت الهيّه ايشان را اخذ فرمايد هَذَا مِنْ فَضْلِهِ عَلَی اَحِبَّائِهِ اُشْکُرْوَ کُنْ مِنَ الْحَامِدِيْنَ ".
(ص ١٧٢ ج ٤ مائده آسمانی ط ١٢٩ بديع )
٢٩- " از جمله اموری که مخصوص است باين ظهورِ اعظم آنکه هر نفْسی در اين ظهور باقبال فائز و باسم قيّوم (*)از رحيق مختوم آشاميد يعنی از کأس محبّت الهی ، منتسبين او بر حسب ظاهر اگر مؤمن نباشند بعد از صعود به عفو الهی فائز و از بحر رحمت مرزوق خواهند بود . اين فضل محقّق است از برای نفوسی که از ايشان ضرّی بحقّ و اوليای او نرسيده . کَذَلِکَ حَکَمَ اللّهُ رَبُّ الْعَرْش ِ وَالثَّرَی وَ مَالِکَ الْآخِرَةِ وَالْاُوْلَی ".
(ص ١٧٣ ج ٤ مائده آسمانی ط ١٢٩).
(*)اين کلمه در مائده آسمانی مخدوش و شبيه قيم درج گشته ولی اداره آرشيو بيت العدل اعظم الهی مرقوم ميفرمايند که هرچند اصل اين لوح مبارک در آن شطر موجود نيست ولی در آثار و مضامين مشابه"باسم قيّوم " نازل شده است
حضرت عبدالبهاء ميفرمايند:
١- " قضيّه نشئه اخروی يعنی صعود انسان بافق اعلی و يا هبوط به درکات سُفلی کيفيّتی است که در اين دنيا تعبير آن جز بتشبيه ممکن نه "
(ص ٦٩ رساله بقای ارواح )
٢- " در خصوص عالَم بعد ازموت سؤال نموده بوديد آن عالَم به تصوّر و عبارات اين عالَم مشهود و معلوم نگردد. مختصر مذکور ميشود که اين عالَم بالنّسبه بآن عالَم بمنزله رَحِم است . همچنانکه در عالَم رَحِم ، بيان اين عالَمِ خارج باين عظمت ،ممتنع و محال بود بهمچنين بيان آن عالَمِ الهی بالفاظ و عبارات اين عالَم ، مستحيل و غير ممکن است ".
(ص ٢٧ ج ٣منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
٣- " بعد از صعود انسان از حيّز امکان بجهان لامکان جميع شؤن نعيم و جحيم امر روحانی است اگر چه آنجهان منفصل از اينجهان نه ولی معناً و حقيقةً منفصل است مثل اينکه عالَم انسانی معناً و حقيقةً منفصل از عالَم جماد است و عالَم جماد از عالَم انسانی خبر ندارد".
(ص ٢٨١ج ١ امر و خلق و ص ٧٠رساله بقای ارواح )
٤- " در جهان ديگر حقيقت انسانيّه صورت جسمانی ندارد بلکه صورت ملکوتی دارد که از عنصر عالَم ملکوتست . نفوسی که منزّه و مقدّسند چون قالب عنصری متلاشی شود بجهان الهی شتابند و آن جهان در اين جهان است ولی اهل اين جهان از آن بيخبر مانند جماد و نبات که از جهان حيوانی و جهان انسانی بيخبرند ".
(ص ١١٥ رساله بقای ارواح )
٥- " ياران چون از اين جهان بجهان ديگر روند مانند طفليست که از رَحِم مادر، مسکن تنگ ، باين جهان پرآب و رنگ آيد . تامرغ در قفس است از فضای گلستان و طراوت چمنستان و لطافت بوستان و حلاوت دوستان خبر ندارد و چون پرواز نمايد از هر طرف نغمه و آواز شنود و با مرغان چمن دمساز گردد . آواز رود و عود شنود و در ظلّ مقام محمود در آيد. با طيور شکور همدم و همراز گردد و يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُوْنَ بر زبان راند ".
(ص ٢٦ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
٦- " حيات روحانی انسانی بعد از صعود از عالَم جسمانيست چنانکه حيات جسمانی انسانی بعد از تولّد از عالَم رَحِم بود ، هر چند در بطن مادر حياتی داشته ولی آن حيات بی فرح و ثمر بود چون از رحم مادر تولّد يافت و باين جهان قدم نهاد حيات جسمانی مکمّل شد و همچنين دراين جهان هر چند انسان حيات روحانی دارد ولی حياتش مثل حيات جنين است وقتيکه از اين عالَم بعالَم ملکوت شتابد و بجهان الهی رود آنوقت حيات روحانی تامّ يابد".
(ص ٢٩ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب )
٧- " اگر حيات انسانی و وجود روحانی محصور در زندگانی دنيوی بود ايجاد چه ثمره داشت بلکه الوهيّت چه آثار و نتيجه می بخشيد بلکه موجودات و ممکنات وعوالم مکوّنات کلّ مهمل بود اَسْتَغْفِرُ اللّهَ عَنْ هَذَا التَّصَوُّرِ وَالخَطَاء العَظِيْمِ . همچنانکه ثمرات و نتائج حيات رَحِمی در آنعالم تنگ و تاريک مفقود وچون انتقال باين عالَم وسيع نمايد فوائد نشو و نماء آن عالَم واضح و مشهود ميگردد بهمچنين ثواب و عقاب و نعيم و جحيم و مکافات و مجازات اعمال و افعال انسان در اين نشأه حاضره ، در نشأه اخرای عالَم بعد از اين عالم ، مشهود و معلوم ميگردد و همچنانه اگر نشأه و حيات رحمی محصور در همان عالَم رحم بود حيات و وجود عالَم رَحِمی مهمل و نامربوط ميگشت بهمچنين اگر حيات اين عالَم و اعمال و افعال ، ثمراتش در عالَم ديگر نشود بکلّی مهمل و غير معقول است . پس بدان که حقّ را عوالم غيبی هست که افکار امکانی از ادراکش عاجز است و عقول بشری از تصوّرش قاصر . چون مشام روحانی را از هر رطوبت امکانی پاک و مطهّر فرمائی نفحات قدس حدائق رحمانيّه آن عوالم بمشام رسد وَالبَهَاءُ عَلَيْکَ وَ عَلَی کُلِّ نَاظِرٍ وَمُتَوَجِّهِ اِلَی الْمَلَکُوْتِ الْاَبْهَی الَّذِي قَدَّسَهُ اللّهُ عَنْ اِدْرَاکِ الْغَافِلِيْنَ وَ اَبْصَارِ الْمُتْکِرِيْنَ ".
(ص ٣-١٧٢ طبع اوّل يا ص ٧-٢٢٦ طبع ثانی کتاب سيّد رسل حضرت محمّد، اسلام و مذاهب آن).
٨- " مرقوم نموده بودی که چگونه ميتوان حياتی بعد ازممات تصوّر کنيم . حالات بعد از ممات بتصوّر نيايد ولی ملاحظه نما واضح است که انسان از عالَم جماد آمده است . چون در عالَم جماد بود تصوّر عالَم نبات ممکن نبود . پس بعالَم نبات انتقال کرد. در عالم نبات تصوّر عالَم حيوان نميتوانست پيش از انتقال از عالم حيوان بعالَم انسان تصوّر حيات عقل و هوش انسان نمی نمود يعنی مستحيل بود هيچ خبر نداشت . الآٌن اين خاک و اين اشجار ابداً از عالَم حيوان و انسان خبر ندارند و تصوّر نميتوانند بکنند. انکار محض ميکنند . امّا عالَم انسان تأييد عالَم حيوان ميکند و معاونت عالَم نبات ميکند ولی عالَم نبات خبر ندارد. و همچنين عالَم انسان از عالَم ملکوت خبر ندارد. بکلّی جاهل است . لکن ارواح ملکوتيّه در عالَم انسان تاثير دارند ملاحظه کن که چقدر مسأله واضح است با وجود اين اغلب علما و دانايان عالَم بکلّی از اين معنی بی خبر".
(ص ٩-٣٨٨ ج ٣ مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
٩- "و امّا جمله ای که نوشته است که روح ترقّی ميکند بمعاونت جسد ، مراد اينست که چون جسد بخدمت عالم انسانی پردازد يعنی مثلاً پرستاری مريضان کند و تقويت ضعيفان نمايد و در سبيل الهی شهيد شود و فدا گردد اين سبب ترقّی روح است و همچنين چشم جسمانی چون مشاهده روی احبّا کند و گوش جسمانی چون وصايا و نصايح جمال مبارک استماع نمايد و ندای آسمانی بشنود، اين سبب ترقّی روح است و وسيله اصليّه ترقّی روح ايمان و ايقان و عرفان است ، گفتار و رفتار بموجب تعاليم بهاءاللّه . و امّا بعد از صعود از ين جسد وسيله ترقّی ارواح دعای ياران و تضرّع دوستان است و همچنين فضل و موهبت حضرت رحمن ".
(ص ٤٤٠ ج ٣ مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
١٠- " مرقوم نموده بودی که از احبّا شنيدی که انسان اگر ترقّی ننمايد محو ونابود گردد. مقصد عدم صرف نيست . مراد اينست که وجودِ غافل بالنّسبه بوجود شخصِ کامل حُکم عدم دارد مثل جماد که بالنّسبه بانسان معدوم است ولی در عالَم جمادی وجود دارد. مختصر اينست که جميع نفوس موجودند ولکن وجود غافلِ جاهل بالنّسبه بوجود عالِم کامل کَاَنَّهُمعدوم است ".
(ص ٢٩ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
١١- " جميع حقايق و ارواح باقيست حتّی ارواح غير مؤمنين و نفوس ناقصه . امّا نسبت بارواح مقدّسين و نفوس قدسيّه حُکم و شأنی ندارند . مثل اينکه اين چوب وجود دارد امّا نسبت بوجود انسان حُکم وجود ندارد ".
(ص ٨٠ رساله بقای ارواح )
12- سؤال از ارواح بشر نموده بودی ابداً فانی نگردد باقی هستند ولی ارواح نفوس ربّانی حيات ابدی يابند يعنی باعظم درجات کمال رسند . امّا ارواح نفوس غافله هر چند باقيند ولی در عالَم نقص و احتجاب و جهالت . اين مختصر جواب است تحقيق و تعمّق نما تا بحقيقت اسرار مفصّلاً اطّلاع يابی مثلاً جماد هر چند وجودو حيات دارد بالنّسبه بانسان معدوم صِرف و محروم از حياتست زيراانسان چون از حيات به ممات انتقال ، وجود جمادی حاصل کند. در اينصورت حيات جمادی ممات انسانی است ".
(ص ١٠٠ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء )
١٣- " انسان باقيست و حيّابديست . لکن آنهائی که مؤمن باللّه اند و محبّةاللّه و ايقان دارند حياتشان طيّبه است يعنی ابديّه گفته ميشود امّا آن نفوسی که محتجب از حقّ هستند با وجود اينکه حيات دارند امّا حياتشان ظلمانی است و نسبت بحيات مؤمنين عدم است مثلاًچشم زنده است و ناخن نيز زنده است امّا حيات ناخن نسبت بحيات چشم عدم است . اين سنگ وجود دارد و انسان نيز وجود دارد. امّا سنگ بالنّسبه بوجود انسان عدم است وجود ندارد . زيرا انسان چون وفات يافت و اين جسم متلاشی و معدوم گشت مانند سنگ وخاک جماد شود پس مشهود شد که وجود جمادی هرچند وجود است ولی بالنّسبه بوجود انسانی عدم است . بهمچنين نفوس محتجبه از حقّ هر چند در اين عالَم و عالم بعد از موت وجود دارند امّا بالنّسبه بوجود قدسی ابناء ملکوت الهی معدومند و مفقود ".
(از مبحث ٦٧ص ١٨٣ مفاوضات مبارکه )
١٤- " حيات و بقای اشخاص ناسوتی بالنّسبه به بقا و حيات ملکوتی ، حيات گفته نميشود .اگر اين حيات جسمانی اهميّتی داشت حضرت مسيح قبول صليب نمی نمود . اين حيات پنج روزه همه غم و غصّه است . هر روزی غم آمالی يا داغ عزيزی يا حادثه عجيبی است . اين چه حياتی است . حيات حيات ابديّه است ".
(ص ١٠ ج ٢ بدائع الآثار)
١٥- " بدان که روح از حقائق مجرّده است و حقيقت مجرّده مقدّس از زمان و مکان است . زيرا زمان و مکان از لوازم حقائق جسمانيّه ومتحيّره است و حقيقت مجرّده را چه زمانی و مکانی . جسم و جسمانی نيست تا از برای او مکانی تعيين کنيم . لامکان است نه امکان .جان است نه تن . لطيفه الهيّه است نه کثيفه جسمانيّه . نور است نه ظلمت . جان است نه جسد . از عالَم يزدانست نه کيهان . مکانش مقدّس از امکنه و مقامش منزّه از مقامات . بلند است و مرتفع . متعالی است و ممتنع . کاخ عظمتش را ايوان کيوان زندانست و قصر مشيد متعاليش راچرخ برين اسفل زمين . و امّا جسد آلتی است از برای روح زيرا متحرّک و مرتکب و مُکتسِب و مُسِئ و مُحسِن ، روح است نه جسد. گنهکاری و ستمکاری و خوشخوئی و نيکوئی منيبعث از جان و روانست نه تنِ ناتوان . لهذا همچنانکه عذاب و عقاب و سرور و اندوه و حزن و طرب از احساسات روحست کذلک پاداش و صواب و عقاب و جزا ومکافات که از نتائج اعمال حاصل راجع به روح است نه جسد . هيچ شمشيری بجهت کشتن بيگناهی مؤاخده نگردد و هيچ تيری بجهت زخم اسيری معاقبه نشود . چه که آلت است نه فاعل . محکوم است نه حاکم . مقهور است نه قاهر وَالبَهاءُ عَلَيکَ ع ع ".
(ص ٩-٤٥٨ ج ١ مکاتيب )
١٦- " و امّا ترقّی در عالَم بعد از موت . بدان که بعد از موت عالم الهيست و ترقّی در آن ممکن ولی بموهبت الهی نه بسعی و کوشش انسانی . يعنی بصرف فضل ترقّی ممکن است . زيرا ترقّی در مراتب موکول بفضل و موهبت صرفه است و امّا ترقّی در کمالات بمساعی بشريّه جائز. مثلاً ترقّی حقيقت جمادی از رتبه جماد بعالَم نبات بصرف موهبت است و همچنين انتقال حقيت نباتی بعالَم حيوانی آن نيز بصرف موهبت است و همچنين انتقال حقيقت حيوانی بعالَم انسانی اين نيز بصِرف فضل و موهبت است و همچنين انتقال حقيقت انسانی به عالَم ملکوتی نيز بصِرف موهبت است . مقصد اين است که انتقالات در مراتب بصِرف فضل است ولکن اکتسابات کمالات بسعی و کوشش انسان نيز ممکن است . مثلاً انسان را خدا انسان خلق فرموده و از رتبه جمادی باين رتبه رسانده حال انسان بسعی و کوشش تواند که اکتسات کمالات انسانی نمايد و ازدياد فضائل و خصائل جويد پس معلوم شد که در هر عالَمی قطع مراتب بصرف موهبت بوده و اکتساب فضائل بسعی و همّت نيز ممکن لهذا بعد از انتقال از اين عالَم جسمانی بجهان الهی طيّ مراتب ممکن ولی بصرف فضل و موهبت الهيّه ".
(ص ٥-٧٤ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء )
١٧- "ترقّيات روح بعد از صعود بملکوت مجرّد از مکان و زمانست و ترقّيات بعد از صعود ترقيات کماليست نه مکانی . مانند ترقّی طفل از عالَم جنينی به عالَم رشد و عقل و از عالَم نادانی بعالَم دانائی و از مقام نقص به عالَم کمال . وچون کمالات الهيّه نامنتاهيست لهذا ترقّی روح را حدّی معلوم نه ".
(ص ١٨٨ ج ٣ مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
١٨- " سؤال : روح انسانی يعنی نفس ناطقه بعد از صعو داز اين عالَم فانی به چه وسائطی ترقّی يابد؟
جواب : ترقّی روح انسانی بعد از قطع تعلّق ازجسد ترابی در عالَم الهی يا بصرف فضل و موهبت ربّانی ويا بطلب مغفرت و ادعيه خيريّه سائر نفوس انسانی و يا بسبب خيرات و مبرّات عظيمه که بنام او مجری گردد حاصل شود ".
(ص ١٨١ در مبحث ٦٦ مفاوضات مبارکه )
١٩- " چون روح انسانی بعد از خلع اين قالب عنصری حيات جاودانی دارد البتّه شیءْ موجود قابل ترقّيست لهذا از برای انسان بعد از وفات طلب ترقّی و طلب عفو و طلب عنايت و طلب مبرّات و طلب فيوضات جائز است چه که وجود قابل ترقّيست . اينست که در مناجاتهای جمال مبارک بجهت آنانکه عروج کرده اند طلب عفو و غفران شده است و از اين گذشته همچنانکه خلق در اين عالَم محتاج بحقّ هستند در آنعالَم نيز محتاج هستند . هميشه خلق محتاج است و حقّ غنيّ مطلق چه در اين عالَم و چه د رآن عالَم . و غنای آنعالَم تقرّب بحقّ است . در اينصورت يقين است که مقربان درگاه الهی را شفاعت جائز واين شفاعت مقبول حقّ . امّا شفاعت در آن عالَم مشابهت بشفاعت اين عالَم ندارد . کيفيّتی ديگر است و حقيقتی ديگر که در عبارت نگنجد و اگر انسان توانگر در وقت وفات باعانت فقراء و ضعفاء وصيّت کند و مبلغی از ثروت خويش را انفاق بايشان نمايد ممکن است اين عمل سبب عفو و غفران و ترقّی در ملکوت رحمان گردد".
(از مبحث ٦٢ ص ١٧٥ مفاوضات )
٢٠- " سؤال از عالَم روح نموده بوديد که بعد از صعود از اين جهان بجهان پنهان چگونه و چسانست آشنائی در ميان ياران باقی يا نيست . ای ثابت بر پيمان عالم جسمانی با وجود بيگانگی اجسام ، ياران بايکديگر آشنا و همدم و همرازند پس جهان باقی که عالم وحدت الهی و يگانگی رحمانيست بالطّبع آشنائی و الفت روحانی از لوازم ذاتيّه آن جهان پاک است ".
(ص ٦-٢٥ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء )
٢١- " و اما سوال از کشف ارواح بعد از خلع اجسام نموده بوديد .البته آن عالم ،عالم کشف و شهود است زيرا حجاب از ميان برخيزد و روح انسانی مشاهده نفوس مافوق و مادون وهم رتبه را مينمايد .مثالش انسان وقتی که در عالم رحم بود حجاب د ربصر داشت وجميع اشياء مستور . چون از عالم رحم تولد شد باين جهان آمد اين عالَم بالنّسبه بعالَم رَحِم عالَم کشف و شهود است لهذا مشاهده جميع اشياء را به بصر ظاهر مينمايد. بهمچنين چون از اين عالَم به عالَم ديگر رحلتکرد آنچه در اين عالَم مستور بوده در آن عالَم مکشوف گردد در آنعالَم بنظر بصيرت جميع اشياء را ادراک و مشاهده خواهد نمود اَقران و اَمثال و مافوق خود و مادون خويش را مشاهده خواهد کرد ".
(ص ١٦٧ ج ١ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
٢٢- "چون روح انسانی بجهان الهی بشتابد عالَم انوار است و مقتضی انوار کشف آثار و هتک استار. پرده برافتد و حقيقت جلوه نمايد. ارواح مؤمنين احبّای الهی را بمقتضای جهان روحانی ديدار ابدی و وصلت سرمدی حاصل گردد ".
(ص ١١٦ رساله بقای ارواح )
٢٣- " سؤال از روح بعد از صعود نموده بوديد که آيا روح بعوالم جسمانی و آنچه براو وارد شده منتبه است يانه . بدان که روح بعد از صعود مانند بيداری از خوابست . منتبه بجميع احوال گذشته ميگردد و حديث مشهور است النَّاسُ نِيَامٌاِذَا مَاتُوا انْتَبُهُوْا و همچنين در قرآن ميفرمايد لَقَدْ کُنْتَ فِي غَفْلَهٍ عَنْ ذَلِکَوَ کَشَفْنَا عَنْکَ غِطَاءَکَ وَ بَصَرُکَ الْيَوْمَ حَدِيْدٌ (*) .
(ص ٣١ ج ٣ منتخباتی از مکاتيب حضرت عبدالبهاء)
(*)مضمون آيه ٢٢ سوره ق
٢٤- " امّا صعو دروح انسان بجهان پُر فتوح البتّه کشف عالَم جسمانی را مينمايد زيرا هر رتبه عالی کشف رتبه سافل نمايد لکن رتبه سافل کشف رتبه عليا نکند مثلاً انسان از عالَم خاک بعالَم انسانی آمده و عالَم انسانی کاشف جهان خاک است و هم واقف به عالَم نبات و همچنين مطّلع به عالَم حيوان جميع راکشف مينمايد ولی عالم خاک از عالَم پاک انسان خبر ندار دو خيرات و مبرّات که بجهت ارواح گردد البتّه تأثير دارد".
(ص ٨٣ رساله بقای ارواح )
٢٥- " امّا خيرات و مبرّات البتّه از برای اموات سبب تهوين سيئات و تزييد حسنات گردد زيرانفوس از آن خيرات مستفيد شوندو آن مانند استغفار است و چون ثمر استغفار مسلّم خيرات و مبرّات احسن و اعظم ".
(ص ٣٠٢ ج ١ امر و خلق )
٢٦- " در خصوص طلب غفران و تلاوت مناجات بجهت نفوسی که از اينعالَم بآنعالَم شتافته اند و وسائل هدايت نيافته اند ولی در محبّت با دوستان چيزی فرو نگذاشته اند سؤال نموده بوديد که آيا طلب غفران جائز و برای ايشان مثمر ثمری هست . در اين دور رحمانی تضرّع و زاری و شفاعت بدرگاه احديّت از برای جميع نوع انسانی جائز و مثمر ثمر زيرا اين دورِ جمال مبارک است و رحمت برای جميع وجود از غيب و شهود ".
(ص ٧١ رساله بقای ارواح )
٢٧- " سوال : اطفالی که پيش از بلوغ صعود نمايند يا قبل از وعده از رحم سقوط کنند ،حالِ اينگونه اطفال چسانست ؟
جواب : اين اطفال در ظلّ پروردگارند چون سيّئاتی از آنان سر نزده و باوساخ عالَم طبيعت آلوده نگرديده اند لهذا مظاهر فضل گردند و لحظات عين رحمانيّت شامل آنها شود ".
(از مبحث ٦٦ ص ١٨١ مفاوضات مبارکه )
حضرت وليّ امراللّه ميفرمايند :
١- " راجع به سؤالی که از عالَم بعد و ارتباطش باين جهان ادنی نموده بوديد فرمودند بنويس تصوّر کيفيّت عالَم ديگر از برای انسان در اين عالَم ادنی بهيچ وجه ممکن نه ولی روح انسان پس از ارتقاء واقف بر حال نفوس در اين عالَم است . فراموشی و انفصال متصوّر نه ولی کيفيّت آن مجهول . اتصال ارواح بيکديگر نيز محقّق ".
(ص ٢ ج ٣ مائده آسمانی ط ١٢٩ بديع )
******
(خزان ١٥١ بديع )
